Kobylaki-Konopki

   Kobylaki Konopki są miejscowością w tak zwanej „okolicy szlacheckiej” Kobylaki. W bogatych rodach szlacheckich synowie otrzymywali lub kupowali całe wsie, inaczej było w ubogich rodach szlacheckich. Pierwotna wieś dzielona była na mniejsze części między synów i córki. Właściciele poszczególnych działów budowali w pewnym oddaleniu od pierwotnej siedziby swój dwór, dawało to namiastkę bogactwa. Wokół nowego dworu powstawało czasem kilka chat chłopskich. Czasem taką wioskę tworzyło tylko kilka domów. W ten sposób wsie drobne szlachty tworzyły tak zwaną „okolicę szlachecką”, poszczególne osady zachowywały wspólne człon nazwy (Kobylaki), dodawano drugi człon, powstały często od przydomku mieszkających tam rycerzy.

   Ta miejscowość powstała zapewne w połowie XVI wieku, jest drugą miejscowością pod względem chronologicznym, po Koryszach. Pierwszy zapis źródłowy pochodzi z 1565 roku, podczas opisu sąsiedniej wsi królewskiej, Kobylaki Wólka została zapisane, iż ta wieś graniczy „ (....) z Pitrussowem, z Konopkami i z inszemi ziemiany”[1].  

   Jednak spis podatkowy z 1567 roku nie wspomina o samodzielnej wsi Kobylaki Konopki, zapewne tak właśnie zwano ówcześnie część wsi Kobylaki Korysze (wtedy jeszcze tylko Kobylaki). W tymże spisie bardzo rozbudowany jest opis gruntów i działów wsi Kobylaki, część tego opisu dotyczyło właśnie Konopków[2].

   Pierwsza notatka w której pojawia się zapis na temat samodzielnej wsi pochodzi z 1638 roku, kiedy to Wojciech syn Marcina z Kobylaków Koryszów, wziął w zastaw część Kobylaków Konopków od Jakuba Kobylińskiego, syna Wojciecha[3]. Z tego zapisu, z akt grodzkich przasnyskich, możemy wnioskować, że istniała już samodzielna wieś o tej nazwie ,ale mieszkańcom tej wsi powodziło się gorzej niż kuzynom z Koryszów. Tak też było przez następne wieki. Niektórzy mieszkańcy wsi  emigrowali nie posiadając perspektyw, ziemia była tu bowiem bardzo rozdrobniona. Był wśród emigrantów niejaki Wojciech Kobyliński, który zrezygnował z praw szlacheckich, zostając mieszczaninem, skrawek ziemi po ojcu pewnie by nie wystarczył do godnego życia. W 1583 roku nabył prawa mieszczańskie, został drukarzem w Krakowie. W księgach miejskich notowany jest jako drukarz i księgarz. Wydawał w latach 1588-1614, zmarł w 1615 roku. Mimo, że był mieszczaninem posiadał jakieś grunta w rodzinnych Kobylakach[4].

   Przez następne lata dziedziczyli tu liczni Kobylińscy, akta ziemskie i grodzkie przasnyskie oraz ciechanowskie, często wspominają o Kobylakach i ich dziedzicach, ale nie zawsze dodają drugi człon (Korysze, Konopki czy Szczepanki ) co mogłoby dokładnie określić rodowód i miejsce zamieszkania. Wiadomo jednak, że miejscowi szlachcice należeli do uboższych przedstawicieli rodu Kobylińskich[1].

   W połowie XVIII wieku żył Wojciech Kobyliński (imię Wojciech było w tym rodzie bardzo popularne), który na pewno dziedziczył w tej wsi, pozostawił on synów: Wawrzyńca, Jana, Pawła i Karola, którzy wspólnie są notowani w Konopkach w 1799 roku, z nich Karol ożenił się z Brygidą Morawską[2].

   W połowie XIX wieku Rosjanie postanowili zweryfikować liczną rzeszę polskiej szlachty, każdy musiał udowodnić swoje pochodzenie, należy podkreślić, że wielu z potomków Wojciecha z tej wsi uzyskało potwierdzenie praw szlacheckich[3], otrzymując specjalne dyplomy.

   Jednak nie mieszkali tu wyłącznie Kobylińscy, poprzez sprzedaż ziemi lub oddawanie gruntów w posagu, część wsi przeszła na własność innych rodów. Spis ziemian z końca XVIII wieku wskazuje jako na dziedziców wsi  Kobylińskich oraz Chmieleńskiego i Romana[4].

   Kobylaki Konopki podobnie jak inne wioski zaściankowe były niewielką osadą. W 1827 roku notowano tu 9 domów i 57 mieszkańców, zaś w 1882 roku 9 domów, 70 mieszkańców  oraz 217 mórg ziemi[5].

   Podczas spisu powszechnego z 1921 roku w tej wsi naliczono 7 domów i 48 mieszkańców, miejscowość należała do gminy Jednorożec w powiecie przasnyskim[6].

   Zapewne do tej pory mieszkają tu potomkowie dawnych szlachciców, być może posiadają jeszcze dyplomy carskie uprawniające do posługiwaniem się tytułem szlacheckim?

 
[1] Boniecki A, Herbarz.....,  t. 10, str. 244: Kobylińscy v. Kobyleńscy h. Łodzia.

[2] Tamże.

[3] Boniecki A, Herbarz.....,  t. 10, str. 244: Kobylińscy v. Kobyleńscy h. Łodzia.

[4] Regestr Diecezjów...., s. 581. 

[5] Słownik Geograficzny...., tom IV, s. 209.

[6] Skorowidz miejscowości...., s. 130.

 
[1] Lustracja województwa mazowieckiego 1565, część II, Warszawa 1965, s. 20.

[2] Źródła Dziejowe tom XIV, Polska w XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym opisał  A. Pawiński, tom XVI Mazowsze”  Warszawa 1892, s. 334.

[3] Boniecki A, Herbarz..........,  t. 10, str. 244: Kobylińscy v. Kobyleńscy h. Łodzia.

[4] Polski Słownik Biograficzny, tom XIII, s. 171.